Qadın sağlamlığı
Endometrioid kista nə zaman əməliyyat olunmalıdır?
Qısa cavab
Endometrioid kistanın hər halda dərhal əməliyyat olunması lazım deyil. Əməliyyat adətən güclü ağrı, kistanın böyük ölçüsü, şübhəli ultrasəs görüntüsü, kistanın partlaması və ya burulması, ya da yumurta hüceyrələrinin götürülməsinə mane olması kimi hallarda aparılır. Dr. Vüsalə Rüstəmova xəbərdarlıq edir: əməliyyat yumurtalıq ehtiyatına təsir edə bilər, buna görə hamiləlik planlaşdıran qadınlar əməliyyatdan əvvəl bunu mütləq müzakirə etməlidir.
Əməliyyat qərarına təsir edən amillər
- Ağrının şiddəti və müalicəyə cavabı
- Kistanın ölçüsü və dinamikası
- Ultrasəs görüntüsünün xüsusiyyətləri
- Yaş və yumurtalıq ehtiyatı
- Hamiləlik planı — təbii yolla, yoxsa köməkçi reproduktiv texnologiyalarla
- Kəskin vəziyyətlər: kistanın partlaması və ya burulması (təcili əməliyyat)
Əməliyyat yumurtalığa necə təsir edir?
Endometrioid kistanın divarı yumurtalıq toxumasına sıx bitişik olur; kista götürülərkən sağlam toxumanın bir hissəsi də itirilə bilər və yumurtalıq ehtiyatı azala bilər. Buna görə qərar yalnız kistanın ölçüsünə görə deyil, reproduktiv planınıza görə də verilir. Beynəlxalq tövsiyələrə (ESHRE 2022) görə, yalnız EKO nəticəsini yaxşılaşdırmaq məqsədilə endometrioid kistanın rutin götürülməsinin faydası sübut olunmayıb.
Əməliyyat lazım olduqda
Əksər hallarda laparoskopik kistektomiya aparılır; geniş bitişmələrdə açıq əməliyyat lazım gələ bilər. Məqsəd mümkün qədər sağlam yumurtalıq toxumasını qorumaqdır.
Dr. Vüsalə Rüstəmovanın praktikası
Həkimin təcrübəsindən
Partlamış endometrioid kista ilə müraciət edən qadında təcili laparoskopik kistektomiya; böyük ölçülü üç kameralı kistanın laparoskopik götürülməsi; çoxsaylı bitişmələrdə 8 sm-lik kistanın açıq yolla götürülməsi; 6 illik sonsuzluq və böyük endometrioid kistası olan qadında əvvəlcə laparoskopik kistektomiya, sonra hamiləlik.
Tez-tez verilən suallar
Kista kiçikdir, ağrım yoxdur. Əməliyyat lazımdırmı?
Çox vaxt yox — müşahidə və lazım olduqda dərman müalicəsi müzakirə olunur.
Əməliyyatdan sonra kista təkrarlana bilərmi?
Bəli, təkrarlanma mümkündür; buna görə əməliyyatdan sonra hormonal müalicə və nəzarət müzakirə olunur.
Mənbələr
ESHRE guideline: endometriosis, 2022 (doi:10.1093/hropen/hoac009).
Bu səhifədəki məlumat ümumi maarifləndirmə məqsədi daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir.