Hamiləlik və doğuş
Keysəriyyə əməliyyatı
Qısa cavab
Keysəriyyə — körpənin qarın divarı və uşaqlıqdakı kəsik vasitəsilə doğulduğu cərrahi doğuş üsuludur. Tibbi göstəriş olduqda planlı və ya doğuş zamanı yaranan vəziyyətə görə təcili aparılır. Dr. Vüsalə Rüstəmova keysəriyyəni özü icra edir; tibbi maneə yoxdursa, spinal anesteziyaya üstünlük verilir.
Göstərişlər (nümunələr)
- Dölün düzgün olmayan gəlişi (məsələn, sağrı gəlişi)
- Ciftin vaxtından əvvəl qopması, ağır preeklampsiya
- Uşaqlıqda çapıq, xüsusilə çapıq nahiyəsinin nazilməsi
- Dölün vəziyyətinin pisləşməsi (bətndaxili hipoksiya)
- Dölyanı mayenin vaxtından əvvəl axması ilə birlikdə doğuş fəaliyyətinin başlaması — çapıqlı uşaqlıqda
- Doğuşun irəliləməməsi, dölün başının düzgün yerləşməməsi
Göstərişlərin tam siyahısı fərdi vəziyyətə görə müəyyənləşir.
Anesteziya: spinal, yoxsa ümumi?
Spinal anesteziyada ana oyaq qalır və körpəsi ilə doğuşdan dərhal sonra təmas qura bilir; dərmanın körpəyə keçməsi gözlənilmir. Ümumi anesteziyada dərmanlar ciftdən keçərək körpəyə təsir edə bilər, anada isə tənəffüs yolu ilə bağlı ağırlaşma və aspirasiya riski daha yüksəkdir. Tibbi maneə yoxdursa, seçim adətən spinal anesteziyanın xeyrinə olur; yekun qərarı anestezioloq verir. Bəzi hallarda (məsələn, onurğa sütununda ciddi skolioz olduqda) spinal anesteziya mümkün olmur. Ətraflı: Spinal yoxsa ümumi anesteziya.
Təkrar keysəriyyədə çapıq necə olur?
Təkrar keysəriyyəyə hazırlaşan hamilələrin ən çox verdiyi sual: «Kəsik köhnə çapığın üstündən olacaq, yoxsa altından? İki çapıq qalacaqmı?» Dr. Rüstəmovanın izahına görə, əməliyyat zamanı köhnə çapıq toxuması tam kəsilib götürülür və dəriyə kosmetik (dərialtı) tikiş qoyulur — xalq arasında «lazerni tikiş» deyilən üsul. Beləliklə, adətən bir çapıq qalır. Yaranın son görünüşü dərinin fərdi sağalma xüsusiyyətlərindən asılıdır.
Keysəriyyə zamanı əlavə müdaxilələr
- Miomanın götürülməsi. Həkimin paylaşımlarında keysəriyyə zamanı iri ölçülü və çoxsaylı miomaların da götürüldüyü hallar var. Bu qərar miomanın yerindən, ölçüsündən və qanaxma riskindən asılıdır və hər halda ayrıca qiymətləndirilir.
Əməliyyatdan sonra ilk günlər
Dr. Rüstəmovanın keysəriyyədən sonrakı əsas tövsiyələri:
- Mümkün qədər tez və çox gəzin. «Gəzəndə ağrım olacaq» qorxusuna qalib gəlmək lazımdır: erkən hərəkət qarın boşluğunda bitişmələrin qarşısını almağa kömək edir və bərpanı sürətləndirir.
- Maye və qida qəbuluna həkimin icazəsi ilə erkən başlayın.
- Körpəni tez-tez döşə verin — bu, süd ifrazını artırır və körpənin döşü əmməyə alışmasını asanlaşdırır.
Baş ağrısı, yüksək hərarət, yaradan ifrazat, artan ağrı, gur qanaxma, ayaqda şişkinlik və ağrı və ya təngnəfəslik olarsa, dərhal xəbər verin. Ətraflı: Keysəriyyədən sonra ilk günlər.
Növbəti hamiləlik
Beynəlxalq tövsiyələr doğuşdan sonra növbəti hamiləliyə qədər ən azı 18 ay fasilə verilməsini məsləhət görür; keysəriyyədən sonra çox tez başlayan hamiləlik çapıq baxımından daha sıx nəzarət tələb edir. Həkimin təcrübəsində keysəriyyədən 3 ay sonra yaranmış və yüksək risklə sona çatdırılmış hamiləlik var — bu səbəbdən kontrasepsiya məsələsi doğuşdan sonra mütləq müzakirə olunur.
Tez-tez verilən suallar
Keysəriyyədən sonra körpəni nə vaxt qucağıma ala bilərəm?
Spinal anesteziya ilə aparılan əməliyyatda ana oyaq qalır və körpə doğulan kimi onunla ilk təmas qura bilir. Dəqiq vaxt ananın və körpənin vəziyyətinə görə müəyyənləşir.
Əvvəlki iki doğuşum keysəriyyə olub. Üçüncü hamiləlikdə nəyə diqqət etməliyəm?
Çapığın vəziyyəti ultrasəs ilə izlənir, vaxtından əvvəl sancılar və çapıq nahiyəsində ağrı barədə dərhal xəbər vermək lazımdır; doğuşun vaxtı əvvəlcədən planlanır.
Keysəriyyə zamanı borularımı bağlatdıra bilərəmmi?
Bu, qadının yazılı razılığı ilə və qanunvericiliyin tələblərinə uyğun mümkündür; qərar geri dönməzdir və əvvəlcədən müzakirə olunmalıdır.
Mənbələr
Cochrane, Arevalo-Rodriguez I. 2016 (doi:10.1002/14651858.CD009199.pub3) — spinal ponksiyadan sonra baş ağrısının qarşısının alınmasında əlavə mayenin rolu sübut olunmayıb, buna görə mətn «bol su için ki baş ağrısı olmasın» şəklində yazılmayıb.
Bu səhifədəki məlumat ümumi maarifləndirmə məqsədi daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir.
