Uşaqlıq və yumurtalıqlar
Yumurtalıq kistaları
Qısa cavab
Yumurtalıq kistası — yumurtalıqda əmələ gələn, içi maye ilə dolu törəmədir. Funksional kistalar çox vaxt bir neçə tsikl ərzində öz-özünə keçir və yalnız ultrasəs nəzarəti tələb edir. Endometrioid kista, böyük və ya şübhəli görünüşlü kistalar isə ayrıca qiymətləndirilir. Dr. Vüsalə Rüstəmova lazım olduqda kistanı laparoskopik və ya açıq üsulla götürür; hamiləlik planlaşdıran qadınlarda əməliyyat qərarını reproduktiv planla birlikdə verir.
Kistaların növləri (ümumi məlumat)
- Funksional kistalar — follikulyar kista və sarı cisim kistası; tsiklin gedişində yaranır və çox vaxt öz-özünə keçir.
- Endometrioid kista — yumurtalıqda yerləşən, içində aybaşı qanı toplanan və endometrium hüceyrələrinə oxşar toxuma ilə əhatə olunmuş kista; xalq arasında «şokolad kistası» deyilir.
- Digər xoşxassəli kistalar — dermoid kista, seroz və müsinoz kistadenomalar.
- Nadir hallarda kista bədxassəli ola bilər — buna görə ultrasəs xüsusiyyətləri, yaş və lazım olduqda şiş markerləri birlikdə qiymətləndirilir.
Endometrioid kista
Gedişi fərqlidir: bəzi qadınlarda uzun müddət şikayət vermir, bəzilərində qeyri-müntəzəm aybaşı, ağrı, sonsuzluq və hətta «kəskin qarın» mənzərəsi ilə müşayiət olunur. Diaqnoz ultrasəs və lazım gəldikdə laparoskopiyanın nəticələrinə əsaslanır. Müalicə — müşahidə, hormonal və ağrıkəsici müalicə, cərrahi müalicə və ya onların birləşməsi.
Endometrioz kistanız varsa, əməliyyata getməzdən öncə mütləq düşünün! Əməliyyat sonrası ana olmaq şansınıza təsir edə bilər.
Endometrioid kistanın götürülməsi yumurtalıq ehtiyatını azalda bilər. Hamiləlik planlaşdırırsınızsa, qərar yalnız kistanın ölçüsünə görə deyil, reproduktiv planınıza görə də verilməlidir. Ətraflı: Endometrioid kista nə zaman əməliyyat olunmalıdır.
Nə vaxt müşahidə, nə vaxt əməliyyat?
Qərara təsir edən amillər: kistanın ölçüsü və ultrasəs xüsusiyyətləri; şikayətlər; yaş və menopauza statusu; təkrar ultrasəsdə dinamika; reproduktiv plan. Bir çox kista yalnız təkrar ultrasəslə izlənir. Əməliyyat lazım gəldikdə laparoskopik və ya açıq kistektomiya aparılır; üsul kistanın ölçüsündən və bitişmələrdən asılıdır.
CA-125 yüksək çıxıbsa
CA-125-in yüksək olması özlüyündə xərçəng demək deyil. Bu göstərici aybaşı dövründə, hamiləlikdə, kiçik çanağın iltihabi xəstəliklərində, endometriozda, uşaqlıq miomasında, böyrək və qaraciyər xəstəliklərində, yaxın vaxtlarda keçirilmiş əməliyyatlardan sonra da yüksələ bilər. Nəticə həmişə klinik mənzərə və ultrasəslə birlikdə qiymətləndirilir. Ətraflı: CA-125 yüksəkdir.
Hansı əlamətlər gecikdirilməməlidir?
Qəfil başlayan güclü qarın ağrısı, ürəkbulanma və qusma, huşun dumanlanması — kistanın burulması, partlaması və ya yumurtalıq apopleksiyası ehtimalına görə təxirə salınmamalıdır.
Dr. Vüsalə Rüstəmovanın praktikası
Həkimin təcrübəsindən
Laparoskopik yolla sol tərəfli, böyük ölçülü, üç kameralı endometrioid kistanın götürülməsi; endometrioid kistanın partlaması ilə müraciət edən qadında laparoskopik kistektomiya; çoxsaylı bitişmələr səbəbindən 8 sm-lik endometrioid kistanın laparotomik yolla götürülməsi; 11 sm-lik endometrioid kistanın götürülməsi (2018–2021).
Tez-tez verilən suallar
Kista öz-özünə keçə bilərmi?
Funksional kistalar bir neçə tsikl ərzində öz-özünə keçə bilər; buna görə təkrar ultrasəs çox vaxt ilk addımdır.
Kista hamilə qalmağa mane olurmu?
Bu, kistanın növündən və ölçüsündən asılıdır. Endometrioid kistalar məhsuldarlığa təsir edə bilər və ayrıca qiymətləndirilir.
Kista əməliyyatından sonra yumurtalığım qalırmı?
Məqsəd mümkün olan hallarda yumurtalığı qorumaqdır; bu, kistanın ölçüsündən, növündən və əməliyyat zamanı tapılan vəziyyətdən asılıdır.
Bu səhifədəki məlumat ümumi maarifləndirmə məqsədi daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir.