Qadın sağlamlığı
HPV, Gardasil 9 və uşaqlıq boynu skrininqi
Qısa cavab
Uşaqlıq boynunun xərçəngönü dəyişiklikləri uzun müddət şikayət vermir və ultrasəsdə görünmür; onları vaxtında aşkarlamağın yolu ginekoloji baxış, Pap-smear və/və ya HPV testidir. Gardasil 9 peyvəndi HPV-nin 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 və 58 tiplərinə qarşı qoruyur. Dr. Vüsalə Rüstəmova peyvəndi evlilikdən əvvəl də düşünməyi və müayinəni «heç nəyim ağrımır» deyib təxirə salmamağı tövsiyə edir.
Niyə təkcə ultrasəs kifayət etmir?
İllərdir ultrasəs müayinəsinə gedib «hər şey normaldır» cavabı almaq uşaqlıq boynunun yoxlanıldığı mənasına gəlmir. Uşaqlıq boynundakı, vaginadakı və aralıq nahiyəsindəki dəyişikliklər ultrasəsdə görünmür — bunun üçün ginekoloji kresloda baxış və güzgülərlə müayinə mütləqdir.
Gardasil 9 peyvəndi
Gardasil 9 — həm qadınlarda, həm də kişilərdə xərçəngə və genital ziyillərə səbəb olan insan papilloma virusunun (HPV) doqquz tipinə (6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58) qarşı qorunma yaradan peyvənddir. Ən yaxşı effekt cinsi həyata başlamazdan əvvəl vurulduqda əldə olunur; peyvənd 9 yaşdan etibarən vurula bilər. Sizə uyğun olub-olmaması, vaxtı və doza sayı həkimlə müəyyənləşdirilir. Hamiləlik dövründə peyvənd vurulmur.
Skrininq nə qədər tez-tez aparılır?
İldə bir dəfə profilaktik ginekoloji müayinə məsləhətdir. Pap-smear və HPV testinin aralığı yaşa və əvvəlki nəticələrə görə həkim tərəfindən müəyyənləşdirilir; beynəlxalq tövsiyələrdə normal nəticələrdən sonra adətən 3–5 il, dəyişiklik olduqda daha qısa aralıq nəzərdə tutulur.
Cinsi əlaqədən sonra qanaxma
Postkoital qanaxma — cinsi əlaqədən sonra baş verən qanaxma — nəzərdən qaçırılmamalı əlamətdir. Səbəbi servikal polip, uşaqlıq boynunun iltihabı və ya xərçəngönü dəyişiklik ola bilər; uşaqlıq boynu mütləq qiymətləndirilməlidir.
Nə etməli
- İldə bir dəfə ginekoloji müayinədən keçin.
- Pap-smear və HPV testini həkimin təyin etdiyi aralıqla verin; aybaşı günlərində yaxma götürülmür.
- Müayinəyə düzgün hazırlaşın: 24–48 saat əvvəl cinsi əlaqədən, vaginal şam, krem, gel və yumadan çəkinin.
- HPV peyvəndini həkiminizlə müzakirə edin.
Tez-tez verilən suallar
Peyvənd vurdurmuşamsa Pap-smear lazımdırmı?
Bəli. Peyvənd bütün yüksək riskli HPV tiplərini əhatə etmir.
HPV peyvəndindən sonra hamilə qalmaq olarmı?
Peyvənd və hamiləlik planının vaxt cədvəli həkimlə əvvəlcədən müəyyənləşdirilir.
Pap-smear ağrılıdırmı?
Adətən ağrısızdır və qısa çəkir.
Cinsi əlaqədən sonra qanaxma olur, amma ağrım yoxdur. Gözləyə bilərəmmi?
Xeyr. Səbəbi araşdırılmalıdır.
Mənbələr
WHO cervical pre-cancer screening and treatment guideline, 2021.
Bu səhifədəki məlumat ümumi maarifləndirmə məqsədi daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir.